Geschiedenis van de Spaanse Nederlanden

Spaanse Nederlanden
Personele unie van lenen in het Heilige Roomse Rijk
Gebiedsdeel van de Spaanse Habsburgers
 Geschiedenis van de Habsburgse Nederlanden1556 – 1715Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 
Geschiedenis van de Oostenrijkse Nederlanden 
Flag of the Low Countries.svgEscudo de Armas de Felipe II a Carlos II.svg
(Details)(Details)
Kaart
Kaart van de Zeventien Provinciën met in rood de lijn de van de scheiding tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden in 1648
Kaart van de Zeventien Provinciën met in rood de lijn de van de scheiding tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden in 1648
Algemene gegevens
Hoofdstadde facto: Brussel
Bevolkingcirca 3.000.000
TalenDiets/Nederlands, Waals, Luxemburgs, Frans (elite)
Religie(s)Rooms-katholicisme, protestantisme (verboden)
MunteenheidGulden
Regering
RegeringsvormMonarchie
DynastieHuis Habsburg
Spaanse lijn (1556-1598)
Staatshoofdde facto: landsheer
Plv. staatshoofdLandvoogd
Geschiedenis van België

Tijdlijn · Bibliografie


..Naar onderwerp
..Naar provincie
..Naar voormalige koloniën

Portaal  Portaalicoon  België
Portaal  Portaalicoon  Geschiedenis
Staatkundige geschiedenis
van de Nederlanden
Noordelijke NederlandenZuidelijke NederlandenH.R.R. &
D. Bond
Gouwen van Oost-FranciëGouwen van West-FranciëGouwen van O.-Fr.

Gelre

Utrecht

Friesland

Groningen

Ommelanden

Vlaanderen

Brabant

Heneg.-Holland

(e.a.)

Luik

Loon

Stavelot-Malmedy

Ravenstein

Horn

Thorn

Bouillon

Gronsveld

(e.a.)

1384 Arms of the Duke of Burgundy since 1430.svg
Bourgondische Nederlanden
1482 Flag of the Low Countries.svg
Habsburgse Nederlanden
1543 Flag of the Low Countries.svg
Zeventien Provinciën
(vanaf 1566 in opstand)
1588 Statenvlag.svg
Republiek
der Zeven Verenigde Nederlanden
1585 Flag of the Low Countries.svg
Spaanse Nederlanden
1713 Flag of Austrian Low Countries.svg
Oostenrijkse Nederlanden
1795 Statenvlag.svg
Bataafse Republiek
1794 Flag of France.svg
Eerste Franse Republiek
1806 Flag of the Netherlands.svg
Koninkrijk Holland
1810 Flag of France.svg1804 Flag of France.svg
Eerste Franse Keizerrijk
1813 Flag of the Netherlands.svg
Vorstendom der Nl.
1814
Generaal-
gouvernementen
1815 Flag of the Netherlands.svg
Verenigd Koninkrijk
der Nederlanden
1815 Flag of Luxembourg.svg
Gh. Lux.

1830 Flag of the Netherlands.svg
Koninkrijk der Nederlanden


1830 Flag of Belgium.svg
Koninkrijk België


1848 & 1867 Flag of Luxembourg.svg
Gh. Lux.

De geschiedenis van de Spaanse Nederlanden beschrijft de periode vanaf 1556 in de Habsburgse Nederlanden, toen deze na de abdicatie van keizer Karel V als erfgebied toekwamen aan diens zoon, koning Filips II van Spanje, en de Spaanse Nederlanden gingen heten. Deze periode loopt tot 1715, toen de overgebleven Zuidelijke Nederlanden als Oostenrijkse Nederlanden onder het gezag van de 'Oostenrijkse' keizer kwamen.

Het zijn honderdvijftig bewogen jaren in de geschiedenis van de Lage Landen geweest, waarin de strijd tussen particularisme en centralisatie gepaard ging aan een strijd tussen autonomie en monarchie en telkens de laatste de boventoon haalde. In de tweede helft van de zestiende eeuw ontstond de Nederlandse Opstand, die tot opsplitsing van het voornamelijk calvinistisch geworden Noorden en het katholiek gebleven Zuiden leidde. Vanaf 1581 gingen de Noordelijke Nederlanden een eigen koers varen, terwijl de Katholieke of Zuidelijke Nederlanden hun instellingen en tradities bewaarden en loyaal bleven aan de koning, of daartoe (met militair geweld) gedwongen werden. Daarbij behielden ze in ruime mate hun autonomie, met eigen rechtssysteem, raden en belastingcontrole. De buitenlandpolitiek werd voornamelijk door de Spaanse troon bepaald via de Consejo de Estado. Omdat ze een buffer vormden tussen protestantse en katholieke gebieden, waren de tien zuidelijke Nederlandse gewesten op het Europese toneel geregeld inzet voor oorlogen en tegelijk de plaats waar die zich afspeelden. Het gevolg was een voortdurend verleggen van grenzen en vaak verregaande opdeling, met algemene ontreddering als eindresultaat, ondanks een tijdelijke opbloei van zowel kunsten als handel en nijverheid en intellectuele vooruitgang - voornamelijk in de zeventiende eeuw - toen ook de economie opnieuw op gang kwam.

De scheiding van de Nederlanden was aanvankelijk niet cultureel bepaald, maar vooral een gevolg van militaire en geografische omstandigheden. Na de opsplitsing werd de religieuze invloed bepalend voor verdere culturele verwijdering in de loop van de zeventiende eeuw. Terwijl de Republiek met de Vrede van Münster (1648) uit het Heilige Roomse Rijk traden, bleven de Zuidelijke Nederlanden al die tijd in het rijksverband.

Als uitkomst op de Spaanse Successieoorlog verdeelde het Verdrag van Utrecht (1713) de Spaanse erfenis en kwamen de Spaanse of 'koninklijke' Nederlanden onder het gezag van Oostenrijkse Habsburgers, die in die tijd ook de keizers van het Heilige Roomse Rijk leverden. Zij staan vervolgens bekend als de Oostenrijkse of 'keizerlijke' Nederlanden (Latijn: Belgium Austriacum, in tegenstelling tot de Republiek: Belgium Foederatum).

Inhoud